Rodzaje Herbaty - Herbata

Czarna

Czarna herbata jest jednym z najbardziej lubianych i najczęściej spożywanych napojów świata (90% spożycia na Zachodzie). Po raz pierwszy uzyskano ją w Chinach za czasów panowania dynastii Ming- odkryto wtedy, że gotowanie na parze i prasowanie herbaty zielonej sprzyja jej transportowaniu i przechowywaniu. Współcześnie metody jej produkcji wyglądają podobnie: najpierw liście herbaty suszy się, następnie zwija, poddaje fermentacji (dłuższej niż przy innych rodzajach herbat) i pali nad ogniem, w gorących piecach albo przy pomocy maszyn. To właśnie przedostatni etap przetwarzania herbaty decyduje o jej charakterystycznym aromacie i czarnym, lekko czerwonawym kolorze. Po paleniu herbatę przechowuje się w specjalnie do tego przygotowanych miejscach: leżakowanie może trwać nawet kilkadziesiąt lat, aż herbaty nie dojrzeją i nie nabiorą odpowiedniego aromatu.

Czasami producenci wzbogacają czarne herbaty dodatkowymi składnikami, takimi jak: karmel, wanilia, orzechy czy owoce, co korzystnie wpływa na ich bukiety smakowe. (Chińczycy nazywają takie herbaty „czerwonymi”). Czarne herbaty pochodzą głównie z plantacji indyjskich, zdecydowanie mniej produkuje się ich w Chinach, gdzie zielona herbata cieszy się znacznie większą popularnością. Najlepsze pochodzą z indyjskich plantacji położonych w Assamie (Nuwara Eliya, Dimbula, Uva, Kandy, Ratnapura) i Darjeeling (Badamtam, Castletonh, Tukda, Margaret’s Hope) oraz na Cejlonie.

Zielona

W krajach azjatyckich, w przeciwieństwie do Zachodniej Półkuli, najpopularniejsza jest herbata zielona. W samych Chinach wytwarza się rocznie ok. 450 000 ton zielonej herbaty, która sprzedawana jest do ponad 80 krajów. Właśnie w Chinach 5000 lat temu odkryto wyjątkowe właściwości zielonej herbaty, która tym różni się od czarnej, że nie poddaje się jej procesowi fermentacji. Herbatę zieloną otrzymuje się susząc liście i poddając je obróbce, która eliminuje powstające w czasie fermentacji enzymy. Dzięki temu liście zachowują zielony albo żółtozielony kolor, aromat bardzo zbliżony do naturalnego i składniki odżywcze, przede wszystkim witaminę C.

W ten sposób zielona herbata jest zdecydowanie zdrowsza od czarnej i ma bardziej gorzkawy smak. Szczególnie ceni się ją za takie właściwości profilaktyczne jak: chronienie przed zawałami serca, stymulowanie krążenia krwi, obniżanie poziomu cholesterolu, zmniejszanie ryzyka zachorowania na raka, wzmacnianie zębów i kości, regulowanie procesów trawiennych i wspomaganie koncentracji. Zielone herbaty pochodzą m.in. z Chińskich prowincji: Chun Mee, Yunnan, Huang-shan, Wu-yuan, Zhejiang, She-hsien, Aniui, Hysiu-nin, Jiangsu, Fujian.

Biała

Ta herbata charakteryzuje się najbardziej delikatnym i subtelnym smakiem. Wytwarza się ją tylko i wyłącznie w Chinach, według prastarej receptury. Zbiory przeprowadza się raz w roku, wczesną wiosną, gdy krzew herbaciany wypuszcza młode pędy, a liście i pączki nie są jeszcze do końca rozwinięte (tak zwane ‘silver tips’). Zebrane liście wystawia się na działanie słońca, ale nie zwija się ich, tak jak w przypadku innych herbat, tylko ogranicza ich przetwarzanie, aby liście nie popękały, rozpoczynając tym samym procesu fermentacji (białych herbat z reguły nie poddaje się fermentacji, a jeśli nawet tak, to tylko w niewielkim stopniu). Dzięki temu napar z białej herbaty, podobnie jak z zielonej, zawiera duże ilości witaminy C oraz ma podobne właściwości: antyoksydacyjne, czyli opóźniające proces starzenia oraz zmniejszające ryzyko zachorowań na raka. Najbardziej cenioną i poszukiwaną białą herbatą jest Yin Hen (Srebrna Igła), a najbardziej popularną Pai Mu Tan, pochodząca z prowincji Fujian.

Oolong

Herbata Oolong (Formosa) produkowana jest w Chinach i na Tajwanie. Ze względu na sposób przetwarzania nazywana jest herbatą półfermentowaną lub niedofermentowaną. Liście Camellia sinensis poddawane są obróbce od razu po zbiorze. W przeciwieństwie do przetwarzania herbat czarnych, liści krzewu herbacianego nie tnie się ani nie zwija, tylko pozostawia w całości. Proces fermentacji herbaty Oolong jest krótszy niż w przypadku herbat czarnych i odbywa się tylko w 20%, natomiast na Tajwanie, gdzie herbata odznacza się inną specyfiką, w 60%. Herbatę Oolong uważa się za jedną z najlepszych chińskich herbat poddawanych krótkiej fermentacji (pomiędzy herbatą zieloną, a Oolongiem jest puszong- inny rodzaj herbaty, poddawanej jeszcze krótszej fermentacji). Oolong ma łagodny, owocowy smak o lekko drzewnym aromacie. Najbardziej znanymi gatunkami herbaty Oolong jest ‘Oolong Fancy’ i ‘Ding Dong’.

Pu-erh

Herbata Pu-Erh pochodzi z chińskiej prowincji Yunnan, z małego miasteczka o tej samej nazwie. Mimo że jest to herbata czerwona, ze względu na jej niezwykłe właściwości i szczególny sposób produkcji przysługuje jej osobne miejsce w klasyfikacji herbat. Jako jedną z nielicznych, herbatę Pu-Erh poddaje się procesowi podwójnej fermentacji- podczas niej dochodzi do aktywacji enzymów i mikroelementów, które zapoczątkowują dojrzewanie herbaty.

Herbatę Pu-Erh nazywa się niekiedy herbatą ‘żywą’, ponieważ w trakcie jej przetwarzania rozwijają się kultury drożdży (rozróżniane na żółte i białe), które w cieplejszych miesiącach umożliwiają dalsze utlenianie herbaty. Nadaje jej to specyficzny, ziemisty smak i cenne, zdrowotne właściwości. Choć znano je już czasach panowania chińskiej dynastii Tang, dopiero w latach 70. ubiegłego wieku naukowcy udowodnili, że herbata Pu-Erh wpływa korzystnie na przemianę materii i obniża poziom cholesterolu. Co więcej, herbata Pu-Erh jest jedną z niewielu herbat, które celowo poddaje się procesowi starzenia- im starsza, tym droższa i bardziej pożądana (w położonych nieopodal miasteczka ‘Pu Erh’ jaskiniach liście herbaty leżakują nawet 50 lat).

Rooibos

Herbatę Rooibos otrzymuje się z rosnących w południowej Afryce (głównie w rejonie gór Cedar) krzewów o łacińskiej nazwie Aspalathus linearis. Krzewy te, zwane inaczej Redbush, nie są spokrewnione z rodziną kamelii, z których produkuje się tradycyjne herbaty. Rooibos zaczęto pijać dopiero w XIX wieku, a początek ich uprawy datuje się na 1904 rok, gdy Rosjanin Beniamin Ginsberg zaczął sprzedawać liście tego krzewu jako „górską herbatę’. Wkrótce odkryto, że herbata Rooibos nie zawiera kofeiny i ma liczne właściwości zdrowotne: działa uspokajająco, pomaga przy bólach głowy i ma w swoim składzie duże ilości fluoru i antyutleniaczy.

To zadecydowało o szybkiej karierze tej herbaty, którą dzisiaj zna się i docenia na całym świecie. Rooibos otrzymuje się z liści, łodyg i pędów krzewu, które suszy się na słońcu i tnie na drobne kawałki. Następnie moczy się je wodą i poddaje częściowej fermentacji. Ze względu na klimat i warunki uprawy, herbaty Rooibos są zawsze naturalne, pozbawione barwników i konserwantów. Mają delikatny, lekko słodkawy smak i brązowo-czerwony kolor.

Yerba Mate

Yerba Mate jest herbatą wytwarzaną z rozdrobnionych i wysuszonych liści ostrokrzewu paragwajskiego. Początkowo znana była przez ludy guarani, którzy pili ją w tykwach przez rurkę zrobioną z trzciny tacuapi. W czasach kolonializmu Hiszpanie wprowadzili przepisy zabraniające spożywania Mate, ale jezuici uznali ją za dobrą alternatywę dla alkoholu i w XVII wieku rozpoczęli zakładanie plantacji pod jej uprawę. To właśnie im zawdzięczamy nazwę Yerba Mate (łac. Ilex paraguarensis) dla rosnącego od października do grudnia ostrokrzewu. Sporządzony z jego liści napar jest najbardziej popularny w Brazylii, Paragwaju, Urugwaju i Argentynie. Yerba Mate jest kolejną herbatą o leczniczych właściwościach: posiada dużo witamin i minerałów, takich jak sód, potas, magnez i wapń. Ponadto korzystnie wpływa na układ nerwowy, wzmacnia ciało i umysł oraz pomaga w zwalczaniu stresu i zmęczenia.