Wanilia jest jednym z tych kulinarnych skarbów, których gdyby nie odkrycie Ameryki przez Kolumba, nigdy byśmy nie poznali. Ciemnobrunatne strąki wanilii były wykorzystywane jako przyprawa przez ludy Ameryki Środkowej jeszcze przed konkwistą, a w jej uprawie specjalizowali się Aztekowie.

O wartości, jaką wanilia miała dla Azteków, niech świadczy to, że niegdyś pięknymi kwiatami tej rośliny płacili podatki. Do Europy przyprawa dotarła za pośrednictwem hiszpańskich konkwistadorów w XVI wieku. Dziś uprawia się ją poza Meksykiem także na Madagaskarze, Thaiti, Antylach.

Krewna orchidei
Wanilia płaskolistna (łac. Vanilla planifolia) należy do rodziny storczykowatych i ma postać długiego, dorastającego do 15 metrów długości pnącza. Pnie się po obumarłych pniach drzew, wykorzystując do rozwoju zawarte w nich składniki odżywcze.

Żółte, duże i silnie pachnące kwiaty po zapyleniu wytwarzają strąki, które jednak pełnię aromatu zyskują dopiero po kilkumiesięcznym okresie fermentacji. Za waniliowy zapach odpowiada substancja zwana waniliną. Dlatego też drogą, naturalną wanilię zastępuje się niekiedy syntetycznie wyprodukowaną, tańszą walininą, która jednak nie oddaje pełni aromatu przyprawy.

Nie tylko desery
Wanilię można nabyć w postaci suchych laseczek, w formie sproszkowanej (także z cukrem jako cukier waniliowy), jak również olejku. Przyprawa ta doskonale idzie w parze nie tylko z lodami, ale i z innymi deserami, jest idealnym dodatkiem do ciast, babek, tortów i ciasteczek. Używa się jej do wyrobu wielu słodyczy, a chyba najdoskonalszym połączeniem – wymyślonym już przez Azteków – jest przyprawiona wanilią czekolada.

Aromat wanilii idealnie zazębia się z cynamonem, goździkami i kakao. Tym niezwykle aromatycznym, słodko pachnącym specyfikiem można przyprawiać kawy, herbaty, grzane wina. Zmiksowane lody waniliowe i mleko utworzą znakomity napój Vanilia Milkshake, którego nieodłączną częścią jest laska wanilii.

Ta słodkawa przyprawa, co może niektórych zaskoczyć, doskonale koresponduje także ze smakiem wielu wytrawnych dań – znakomicie ożywia ona sosy, zwłaszcza ostre, podawane do ryb, mięs (szczególnie cielęciny i jagnięciny) czy niektórych owoców morza.