Rosmarinus officinalis – bo taka jest jego łacińska nazwa – występował pierwotnie w Basenie Morza Śródziemnego, znajdując szerokie zastosowanie w kulinariach i lecznictwie starożytnych Egipcjan, Greków i Rzymian. Słowo rozmaryn (ang. „rosemary”) znaczy tyle, co "róża Marii" – według legendy podczas ucieczki do Egiptu kawałek płaszcza Marii zaczepił się o pewien krzew, przebarwiając jego kwiaty z białego na niebieski. Być może wiara w powinowactwo tego zioła i Matki Boskiej leżała u podstaw średniowiecznego przesądu, według którego gałązka rozmarynu schowana pod poduszką skutecznie chroni przed złymi mocami.

Niemniej rozmaryn posiadał w dziejach wiele praktycznych zastosowań, wśród których warto wymienić stosowanie go jako środka przedłużającego trwałość mięsa i ryb, znakomitą przyprawę oraz składnik perfum, mydeł i szamponów. W dawnej Polsce wytwarzano z niego syrop i wino oraz używano w celach leczniczych - miał przedłużać młodość i pomagać zachować urodę. Do dzisiaj w Prowansji wyrabia się z rozmarynu aromatyczny i wysoko ceniony miód. Obecnie w Polsce uprawia się go jednak rzadko.

Ta wieloletnia roślina o postaci krzewu może osiągać nawet trzy metry wysokości. Niezwykle aromatyczne pędy i liście zawierają duże ilości olejków lotnych, garbników, flawonoidów, a także kwasów organicznych i innych złożonych związków.

Rozmaryn: kuchenny niezbędnik
Rozmaryn wchodzi w skład ziół prowansalskich. Jest wręcz niezbędnym składnikiem wielu pieczeni, szczególnie z baraniny, jagnięciny i dziczyzny, doskonale smakuje też z rybami czy drobiem. Rewelacyjne połączenie tworzy z grzybami. Z rozmarynem świetnie też będą smakowały gotowane ziemniaki i każdy rodzaj makaronu. Gałązką świeżego zioła aromatyzuje się oleje i octy. Jego dodatek wskazany jest przede wszystkim do tłustych dań, jak mięsa i kiełbasy – zioło to bowiem ułatwia trawienie tłuszczów. Rozmaryn idealnie komponuje się z kolendrą, tymiankiem oraz pietruszką i jest szeroko wykorzystywany w kuchni francuskiej, włoskiej czy hiszpańskiej.

Samo zdrowie
Na przestrzeni wieków rozmaryn uważano za cudowny lek na ślepotę i paraliż, chwalono go za polepszający wpływ na pamięć i stosowano jako niezawodny środek na bóle głowy i depresję. Dziś lista właściwości zdrowotnych rozmarynu jest tak samo długa, tyle że naukowo dowiedziona. Zioło to pomaga w leczeniu zaburzeń żołądka i wątroby, a ze względu na swoje moczopędne działanie – także nerek. Pobudza apetyt, łagodzi bóle reumatyczne, a ponadto wykazuje właściwości dezynfekujące – Francuzi podczas II Wojny Światowej używali rozmarynu do zapobiegania infekcjom w szpitalach polowych. Jest to zwyczaj sięgający korzeniami Średniowiecza…

Jak zbierać i jak przechowywać?
Rozmaryn, oczywiście uprawiany na własnym ogródku, bezpośrednio w ziemi lub w doniczkach, najlepiej zbierać między majem a wrześniem. Ziele ścinamy ok. 10 centymetrów na ziemią. Najskuteczniejszym sposobem przechowania rozmarynu jest suszenie całych gałązek. Po ususzeniu trzeba oddzielić liście od gałązek. Wysuszone liście przechowujemy w papierowej lub płóciennej torebce.